Diagnoza ASD osoby dorosłej
ADOS-2 jest wystandaryzowanym narzędziem diagnostycznym wykorzystywanym na całym świecie w diagnozie zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD) u dzieci, młodzieży oraz osób dorosłych. Badanie umożliwia ocenę funkcjonowania społecznego, komunikacyjnego oraz wzorców zachowań charakterystycznych dla spektrum autyzmu.
Narzędzie ma formę częściowo ustrukturyzowanej obserwacji klinicznej, podczas której diagnosta prowadzi rozmowę oraz proponuje określone aktywności i tematy pozwalające ocenić sposób komunikowania się, budowania relacji społecznych, elastyczność zachowania, zainteresowania oraz reakcje emocjonalne osoby badanej. Procedura badania jest standaryzowana, ale jednocześnie elastyczna i dostosowana do wieku oraz poziomu rozwoju językowego osoby badanej.
ADOS-2 obejmuje pięć modułów przeznaczonych dla osób o różnym poziomie rozwoju komunikacji i wieku. W przypadku osób dorosłych najczęściej wykorzystywany jest moduł 4, przeznaczony dla osób posługujących się płynną mową.
Przede wszystkim prosimy o zadbanie o komfort psychiczny i fizyczny przed spotkaniem. Warto przyjść wypoczętym, po lekkim posiłku oraz w możliwie spokojnym stanie emocjonalnym. Nie ma potrzeby specjalnego przygotowywania się do badania ani „uczenia się” odpowiedzi — zależy nam na naturalnym sposobie funkcjonowania i spontanicznych reakcjach.
Jeśli posiadają Państwo wcześniejszą dokumentację psychologiczną, psychiatryczną, neurologiczną lub pedagogiczną, warto zabrać ją na spotkanie. Pomocne mogą być również wcześniejsze opinie, diagnozy lub informacje dotyczące funkcjonowania w dzieciństwie i okresie szkolnym.
Podczas badania obecnych jest dwóch diagnostów. Jeden prowadzi spotkanie i rozmowę z osobą badaną, drugi pełni rolę obserwatora i sporządza notatki dotyczące przebiegu badania. Całość badania jest nagrywana wyłącznie w celu zapewnienia najwyższej rzetelności diagnostycznej (niezbędna jest zgoda na nagranie wizerunku). Nagranie służy wyłącznie celom diagnostycznym i jest usuwane po zakończeniu procesu diagnozy.
Badanie ma formę rozmowy i wspólnych aktywności dostosowanych do wieku oraz możliwości osoby badanej. Nie jest to test wiedzy ani egzamin — nie ma odpowiedzi „dobrych” lub „złych”.
Diagnosta przeprowadza szczegółowy wywiad dotyczący przebiegu rozwoju, funkcjonowania społecznego, edukacyjnego i zawodowego oraz aktualnych trudności. Rozmowa obejmuje między innymi obszar relacji społecznych, komunikacji, regulacji emocji, zainteresowań oraz codziennego funkcjonowania.
W miarę możliwości warto dostarczyć:
wcześniejszą dokumentację medyczną lub psychologiczną,
opinie ze szkoły lub uczelni,
wcześniejsze diagnozy,
informacje dotyczące funkcjonowania w dzieciństwie.
Badanie przeprowadzane jest zgodnie ze standaryzowaną procedurą diagnostyczną ADOS-2.
Diagności dokonują szczegółowej analizy przebiegu badania oraz uzyskanych wyników.
Spotkanie służy omówieniu wyników, przekazaniu informacji zwrotnych oraz zaleceń dotyczących dalszego postępowania, terapii lub wsparcia. W razie potrzeby wskazujemy również dalsze możliwości diagnostyczne lub terapeutyczne.
Ostateczne rozpoznanie medyczne stawia lekarz psychiatra.
W zależności od potrzeb diagnostycznych możliwe jest rozszerzenie procesu diagnozy o dodatkowe badania psychologiczne lub konsultacje specjalistyczne, między innymi:
badanie funkcji poznawczych i inteligencji,
diagnozę ADHD,
ocenę funkcjonowania emocjonalnego,
konsultację psychiatryczną,
Koszt dodatkowych badań ustalany jest indywidualnie w zależności od zakresu diagnozy.
W przypadku znacznego spóźnienia lub konieczności przeprowadzenia dodatkowego spotkania diagnostycznego koszt diagnozy może ulec zmianie.
Agnieszka Dąbrowska, Marzena Lichomska, Magdalena Sobolewska,
W diagnozie klinicznej bierze udział lekarz psychiatra.